Archive for the ‘Człowiek’ Category

Oznaki śmierci

Oznaki śmierci. Skóra staje się blada i traci elastyczność. Występują zmiany w oku, jak na przykład brak krążenia krwi w naczyniach siatkówki. (Niektórzy eksperci oftalmiczni utrzymują, że potrafią zauważyć, jak krwinki czerwone zwalniają ruch i zatrzymują się). Mięśnie tracą napięcie, a obciążone części ciała zostają spłaszczone na stałe. Zatrzymuje się oddychanie, niekiedy może jeszcze rozpocząć się na nowo po dłuższej przerwie, powodując zamieszanie wśród otoczenia. Tętno powinno być niewyczuwalne w ciągu przynajmniej 5 minut, choć znane są przypadki powrotu do życia po dłuższych okresach bez tętna. (Bohaterowie filmów którzy przybiegają z szaleńczo bijącym własnym tętnem i wsunąwszy na sekundę lub dwie własną rękę pod płaszcz domniemanej ofiary ogłaszają z powagą jej śmierć, odznaczają się niezwykłą szybkością i dokładnością wnioskowania).

Read the rest of this entry »

Długość życia

Mimo wszystko, istnieje jedna cecha zależna wyłącznie od lat i powodująca sama wiele szkody. Chociaż nowoczesne społeczeństwo pozwala politykom i sędziom dbać o nasze dobro mimo dojścia do sędziwego wieku, to jednak pozbawia większość swych obywateli ich zwykłego zatrudnienia w wieku 60 lub 65 lat. Kobiety i mężczyźni zostają nagle wyrzuceni poza nawias. Mogli istotnie stracić inicjatywę, a praca może się wydawać bardziej męczącą niż dawniej ale pewnego dnia, w dniu 60 lub 65 urodzin tracą nagle wysokie, albo przynajmniej średnie, stanowisko i pozostają bez pozycji w życiu. W Wielkiej Brytanii przechodzi codziennie 1 000 osób na emeryturę. (Przed dojściem do wieku emerytalnego przestaje pracować mniejszość, spośród osób za-trudnionych w wieku 25 lat w administracji państwowej – V4 umiera lub przechodzi na rentę przed 60 rokiem życia). Dla większości ludzi, pisał V. S. Pritchett, „emerytura jest ciężkim atakiem na psychikę i wymaga u zainteresowanego niezwykłej umie- jętności odważnego przystosowania się”. Takie usunięcie bez oglądania się na rzeczywiste pogorszenie się w pracy, tylko ze względu na urodziny, może być i fizycznym i psychicznym ciosem. Zmiana polegająca na nagłym zaniechaniu aktywności zawodowej może mieć katastrofalne skutki fizyczne, choć ewentualny zgon ma zawsze bardziej konkretną przyczynę. Na świadectwie zgonu nie można podać „Musiał pójść na emeryturę”, podobnie jak nie można tam wpisać „Anno domini”, lecz nagła banicja od pożytecznej działalności może bardzo znacznie przyspieszyć upadek człowieka.

Read the rest of this entry »

Kobiety nigdy nie dorównają mężczyznom w sporcie

– 1 posiadający zdolność naśladowania na dużej wysokości swych wyczynów na poziomie morza, z łatwością może wygrać w Mexico City. Odwrotnie, każdy przyszły sprinter, zamierzający bić rekordy na poziomie morza, będzie miał trudności w rywalizowaniu z wynikami osiągniętymi w rozrzedzonym powietrzu Meksyku.

W rezultacie zgodnie z przewidywaniami w Meksyku ustanowiono rekordy olimpijskie w biegach krótkich jak 100 m, 200 m, 400 m, 400 m płotki, sztafeta 4 X 400 m i skok w dal mężczyzn oraz 100 m, 200 m, 80 m płotki i 4 X 100 kobiet. Wbrew przewidywaniom pobity został rekord olimpijski na 1500 m przez Kipcho- ge Keino z Kenii. Zawodnik ten mieszka i trenuje w okolicy wysoko położonej, drugi w tej konkurencji, Jim Ryun z USA, miał czas o 2,2% gorszy od swojego rekordu życiowego. Fachowcy przewidywali w tym biegu wynik gorszy o 3%, ale tylko nieliczni spodziewali się, że nie narząd oddechowy, a przewód pokarmowy będzie sprawiał lekkoatletom najwięcej kłopotów. Tradycyjna gościnność meksykańska, nazywana zemstą Montezumy albo la turista, wykończyła wielu zawodników znacznie skuteczniej, niż mógłby to zrobić niedobór tlenu.

Read the rest of this entry »

Radiobiolog

Na współczesny nałóg opalania się, popularny zapewne między innymi ze względu na długie zimy spędzane w dużej mierze przy świetle żarówek – mają niewielki wpływ ewentualne szkodliwe skutki smażenia się na słońcu. W publikacji Some Aspects oi Me- dical Geogiaphy (Niektóre aspekty geografii medycznej) L. Du- dley Stamp cytuje wielokrotnie częstsze występowanie raka skóry na wybrzeżu Morza Czarnego w porównaniu z wybrzeżem Morza Bałtyckiego i dochodzi do wniosku, że „celowe wystawianie się na promienie słoneczne może być bardziej niebezpieczne niż opad radioaktywny”. Wśród białych rak skóry występuje najczęściej na twarzy, drugą co do częstości okolicą jest grzbiet dłoni. Pewien anonimowy specjalista pisał w r. 1964 na łamach British Medical Journal, że „oparzenie słoneczne i opalenizna są wczesnymi przejawami uszkodzenia skóry przez szkodliwe promieniowanie, które może nawet prowadzić do raka. Jedynym istotnie korzystnym efektem kąpieli słonecznych jest wytwarzanie witaminy D”. Normalna dieta zawiera dostateczne ilości tej witaminy, toteż, zdaniem owego specjalisty, „opalanie się i to-warzyszące mu smarowanie się można uznać za przejaw nieszko-dliwego narcyzmu, który kiedyś może zainteresować socjologów, antropologów itp.”.

Read the rest of this entry »

Struny głosowe

Struny głosowe nie są wcale strunami, są błonami podobnymi bardziej do stroika niż do strun, a dźwięki mogą powstawać dopiero po zbliżeniu ich do siebie i zamknięciu klinowatego otworu. Jeśli następnie przez krtań przedmuchiwane jest powietrze – najlepiej od strony strun głosowych – to powstaje dźwięk, gdyż ciśnienie poniżej krtani powoduje otwarcie wentyla utworzonego ze strun głosowych możliwe jest również wydawanie dźwięków, gdy powietrze wciągane jest do płuc, jak to czynią brzuchomó- wcy. Każde otwarcie strun głosowych uwalnia porcję powietrza, a potem oba fałdy zbliżają się do siebie ponownie. Powstają równocześnie drgania o różnej częstotliwości i chociaż ich zakres jest dość szeroki, to podstawowy ton mowy ludzkiej ma często-tliwość około 125 okresów na sekundę.

Read the rest of this entry »

Meszek przechodzi stopniowo

Meszek przechodzi stopniowo lub na podobieństwo łat w uwło- sienie ostateczne, czyli w dłuższe, grubsze i zabarwione włosy typowe dla późniejszego okresu życia. Zamiana nie musi nastąpić bezpośrednio, delikatne włosy niemowlęce mogą powoli stawać się coraz grubsze i mogą równie wolno zmieniać kolor. Zamiana może także nastąpić nagle, jak na przykład w przypadku szybkiego wzrostu uwłosienia ostatecznego okolicy łonowej. Na twarzy zamiana meszku na włosy widoczna jest najpierw na górnej wardze, potem na brodzie, następnie na policzkach i wreszcie na pozostałych częściach.

Read the rest of this entry »

Mendel

Te praktyczne osiągnięcia oparte na kontrolowanym rozmnażaniu to jeszcze nie genetyka naukowa jej początek przypada na r. 1865, kiedy to Grzegorz Mendel, katecheta z Moraw, przesłał artykuł o hybrydyzacji roślin do opublikowania w piśmie „Protokoły Berneńskiego Towarzystwa Przyrodniczego”.

Artykuł ten nie zdobył rozgłosu, nie tyle ze względu na ukazanie się w mało znanym piśmie, ile z powodu przejściowej krótkowzroczności współczesnych naukowców. Karol Darwin zmarł w r. 1882, nie usłyszawszy nigdy o Mendlu, który umarł w 2 lata później. Artykuł stanowił narodziny właściwej nauki o dziedziczności, chociaż narodziny te zostały formalnie zarejestrowane dopiero na przełomie stulecia, kiedy trzech biologów z Niemiec, Austrii i Holandii odkryło ponownie pracę Mendla.

Read the rest of this entry »

Pokwitanie

Dzisiejsza młodzież nie ma szacunku dla starszych. Dzieci są prawdziwymi tyranami. Przez nie życie nauczycieli staje się piekłem. Pewien Grek, w starszym wieku. V stulecie p.n.e. Młodość jest chorobą szybko uleczalną.

Dojrzewanie płciowe albo pokwitanie nie jest równoznaczne z wiekiem młodzieńczym, lecz, stanowiąc jego część, oznacza zmiany związane z osiągnięciem wydolności płciowej. Wiek młodzieńczy, czyli okres dorastania, trwa o wiele dłużej i obejmuje całe dziesięciolecie, od dzieciństwa – do całkowitej dojrzałości. Gatunek ludzki osiąga dojrzałość płciową na długo przed dojrzałością umysłową, a także przed dojrzałością fizyczną. U mężczyzny zwłaszcza wzrost trwa jeszcze długo po osiągnięciu wydolności układu reprodukcyjnego, co więcej, wiek pokwitania stale się obniża tak u chłopców, jak u dziewcząt i kierownicy szkół podstawowych w ciągu ubiegłego dziesięciolecia byli po raz pierwszy zmuszeni do zapewnienia zaopatrzenia dla swych miesiączkujących uczennic.

Read the rest of this entry »

Zdolność odczuwania zapachów

Zdolność odczuwania zapachów przekazywana jest przez za-skakująco małe narządy, nie znajdujące się nawet w obrębie głównego prądu wdychanego powietrza. Są one ulokowane w ślepej uliczce i skoro tylko wykryją cień interesującego za- pachu, wywołują pociąganie nosem. Receptory węchowe są komórkami z długimi, przypominającymi włosy rzęskami: rzęski te nie poruszają się w powietrzu jak łan zboża, są one zanurzone w warstwie śluzu pokrywającego komórki, a więc są bardziej podobne do roślin żyjących pod powierzchnią jeziora. Nie wiadomo, w jaki sposób rzęski wykrywają zapachy, w każdym razie wykrywalne są wyłącznie zapachy rozpuszczalne w śluzie. Zanurzone rzęski mają zdolność przesyłania różniących się od siebie bodźców do mózgu, tak że określony zbiór bodźców staje się natychmiast (tzn. w ciągu sekundy) rozpoznawalny jako pies, trawa czy spleśniały ser.

Read the rest of this entry »

Odciski skóry

Odciski skóry. Rysunek albo wzór skóry zależny jest przede wszystkim od skóry właściwej z jej układem włókien wytwarzającym wyraźnie zróżnicowane kształty prążków, pętli i spirali. Kształt ich powstaje pomiędzy 3 a 4 miesiącem życia płodowego i nie ulega zmianie przez całe życie. Niepowtarzalność odcisków palców została po raz pierwszy wykazana przez anatoma J. E. Purkinjego, w r. 1823 i jak dotąd nikomu nie udało się udowodnić istnienia identycznych linii papilarnych u różnych ludzi, tylko odciski dwojaczków jednojajowych są bardzo podobne do siebie. Chińczycy, mający zwyczaj bicia rekordów zachodnich o tysiącletnie okresy czasu, używali odcisków palców dla identyfikacji prawnej już w r. 700.

Read the rest of this entry »

John Yudkin i Janet Roddy

– 4 lipca 1964 prof. John Yudkin i Janet Roddy opublikowali pracę pod tytułem Levels oi Dietary Sucrose in Patients with Occlusive Arteriosclerotic Disease (Zawartość cukru w dietach u pacjentów z zarostowym stwardnieniem tętnic). Była to publikacja o niezwykłym znaczeniu. Przez długie lata podejrzaną rolę w chorobie tętnic przypisywano tłuszczom i przez lata całe cukry były stosunkowo wolne od takich insynuacji. Wymieniona praca przedstawiała aktualne dowody, że „raczej cukier, a nie tłuszcz jest odpowiedzialny” dodając, że cukier jest przyczyną bardziej prawdopodobną zarówno z ewolucyjnego, jak i historycznego punktu widzenia. Autorzy wykryli nie tylko »dowody zależności pomiędzy dużym spożyciem cukru a schorzeniami tętnic i serca, lecz także proporcjonalność wzrostu zapadalności na choroby serco- wo-naczyniowe odpowiednio do wielkości spożycia cukru. Wzrost spożycia tłuszczu – tam gdzie się go spotyka – jest zawsze mniej wyraźny niż nieokiełznane spożycie cukru.

Read the rest of this entry »

Celuloza

Niestety upór nie zawsze idzie w parze z możliwościami, godnym zanotowania wyjątkiem jest celuloza. Gdyby ciało ludzkie mogło wchłaniać ten cukier, to na świecie nie byłoby niedoboru węglowodanów, ponieważ celuloza znajduje się we wszystkich roślinach w otoczeniu. Zjadamy duże jej ilości z liściastymi warzywami i z większością potraw roślinnych jednak nie ulega ona zmianie i jako nie strawiony surowiec zostaje wydalona z kałem. W niewielkim zakresie dokonują jej rozkładu bakterie, lecz nie mają dość czasu, aby rozłożyć ją d.o takiej postaci, na którą mogłyby działać enzymy ludzkie. Zwierzęta roślinożerne mają przewód pokarmowy dłuższy, pojemniejszy lub bardziej skomplikowany, co ułatwia zadanie bakteriom, a później także wchłanianie cennej glukozy uwięzionej w celulozie. Niektórzy ludzie twierdzą, że znaleźli sposób (wegetarianie – przyp. tłum.), jedzą duże ilości trawy i być może potrafią wydobyć nieco pożywienia ze skoszenia własnych trawników, ale człowiek przeważnie nie może korzystać z wszechobecności celulozy. Może umrzeć z głodu w roślinnym gąszczu.

Read the rest of this entry »

Badania postępują tak prędko

Przejdźmy teraz do kodu. Jakkolwiek drobina DNA jest długa, cienka i powoduje tak różnorodną aktywność, to składa się. zaledwie z 4 typów związków chemicznych. Tak jak proteiny utworzone są z dwudziestu rodzajów cegiełek aminokwasowych, tak DNA utworzony jest tylko z czterech, chociaż w każdej drobinie powtarzają się one wiele tysięcy razy. Chemicznie są to zasady i nazywają się adenina, guanina, cytozyna i tymina, są oznaczane symbolami odpowiednio A, G, C i T. Ich układ w obrębie łańcucha DNA decyduje w jakiś sposób o porządku, w którym wybrane zostają aminokwasy właściwe dla utworzenia danej, drobiny białka, jednakże układ tych 4 typów nie mógłby wystarczyć dla dokonania selekcji wśród 20 różnych aminokwasów. Jeśli A oznaczałoby jeden aminokwas, G – drugi, C – trzeci i T – czwarty, to pozostałoby jeszcze 16, dla których nie byłoby sygnału wywoławczego, kod musiałby więc być trochę bardziej skomplikowany. Następną hipotezą było przyjęcie układu parzystego, a porządek par utworzonych z 4 zasad miał decydować o wyborze aminokwasów, niestety takich możliwych par jest tylko 16, czyli znowu mniej niż aminokwasów (z A, G, C i T można utworzyć AA, AT, AG, AC, TA, TT, TG, TC, GA, GG, GT, GC, CA, CT, CG i CC). Układ taki nie mógł również wystarczyć dla selekcji pomiędzy 20 aminokwasami, zaczęto się więc zastanawiać, czy tą magiczną liczbą nie jest 3.

Read the rest of this entry »

Dawna postawa społeczeństwa

Dawna postawa społeczeństwa wobec samobójstwa ma oczywiście swój udział w stworzeniu zamętu zmniejszającego wartość współczesnych statystyk, z którego współczesne społeczeństwo chciałoby się wyplątać. Samobójstwo nie jest wyłącznie chorobą naszego wieku: znane było wśród niektórych ludów prymitywnych, dla innych było nie do przyjęcia. Wstyd był zawsze częstą przyczyną zamachu na siebie, inną była konieczność towarzyszenia komuś zmarłemu, jak na przykład na Wschodzie zwyczaj palenia na stosie wdowy wraz ze zwłokami męża. Rzymianie i Grecy nie uważali na ogół samobójstwa za grzech, chyba że było ono związane ze stratą żołnierza, podobne stanowisko mieli i pierwsi chrześcijanie, którzy często odbierali sobie życie. Apostołowie nie potępiali samobójstwa, również Stary Testament bezpośrednio go nie potępia, można najwyżej doszukać się pośredniej dezaprobaty. Stary Testament zawiera opis 4 znanych samobójstw: Samsona, mającego więcej z kamikaze niż z harakiri Saula, za którego przykładem poszedł jego giermek Abimelecha, ze wstydu, że został zraniony przez kobietę i Ahitofeła, który przed powieszeniem się przygotował się w klasyczny sposób do samobójstwa. Najsłynniejszy przypadek samobójstwa u Żydów zdarzył się w r. 73, kiedy to w oblężonej twierdzy Masada 960 osób odebrało sobie życie, żeby nie poddać się Rzymianom.

Read the rest of this entry »

Istnieje 5 typów artykulacji

Istnieje 5 typów artykulacji: 1. Wybuchowe. Przed wymówieniem tych spółgłosek trzeba zatrzymać oddech np. placek.

– 2. Szczelinowe. Powietrze oddechu przepychane jest przez wąską szczelinę np. figa, siwek, żona.

– 3. Boczne. Oddech musi omijać środek jamy ustnej i uchodzi bokami np. lampa.

– 4. Wibracyjne. Jeden z artykulatorów (może to być język) zostaje wprawiony w drgania np. rower.

Read the rest of this entry »